Onderhoud van mechanische uurwerken

Waar het merendeel van autobezitters het niet meer dan normaal vinden om hun auto periodiek voor een beurt naar de garage te brengen, blijkt dat bij horlogebezitters helaas niet altijd het geval. Nadat eenmaal is overgegaan tot de trotse (en veelal kostbare) aanschaf van een manufactuur uurwerk, blijkt onderhoud nog wel eens het kind van de rekening. Veelal uit onwetendheid overigens.

Precisie-instrument

Maar een horloges lift normaliter de hele dag mee om uw pols en krijgt dus tijdens het dragen met diverse invloeden te maken. Zoals vocht, stof, (grote) temperatuurschommelingen, trillingen, stoten, etc. Bedenkt hierbij dat uw mechanische horloge een complex precisie-instrument is dat vaak uit honderden onderdelen bestaat, zeker indien het horloge is voorzien van diverse complicaties. Deze onderdelen functioneren doorgaans 24 uur per dag, 7 dagen per week 52 weken per jaar en dat vaak jaren achtereen. En hoe de techniek ook voortschrijdt, het blijft vooralsnog onvermijdelijk dat de mechanische werking van een uurwerk slijtage veroorzaakt. Om problemen (en ook hoge reparatiekosten) te voorkomen verdient uw horloge dus regelmatig aandacht en onderhoud.

Onderhoudsfrequentie

Wanneer uw horloge een onderhoudsbeurt moet ondergaan is niet eenduidig te bepalen. In algemene zin verdient het aanbeveling uw horloge eenmaal in de drie tot vijf jaar een complete onderhoudsbeurt te laten geven. Een tijdige onderhoudsbeurt is van belang omdat de olie waarmee de draaiende onderdelen van uw horloge zijn gesmeerd na verloop van tijd veroudert, verdroogt en haar smerende werking verliest. Indien u constateert dat uw horloge achter gaat lopen is dit vaak een indicatie dat het horloge te weinig olie heeft of beginnende slijtage vertoond. In dat geval kunt u het beste uw horloge zo snel mogelijk een onderhoudsbeurt laten geven, want anders kan dit leiden tot extra slijtage en mogelijk moeten er dan nog meer horlogeonderdelen worden vervangen. Hetgeen uiteraard ook weer leidt tot extra kosten. Uiteindelijk is de mate van onderhoud afhankelijk van het type horloge, type uurwerk en ook de manier van gebruik. Zo is een plat en verfijnd hand opwind uurwerk onderhoudsgevoeliger dat een groter en grover automatisch uurwerk. Ook een uurwerk met veel complicaties vergt eerder onderhoud dat een eenvoudig(er) uurwerk zonder complicaties. Bij duikhorloges of horloges met bewegende lunettes en buttons dient u er goed op te letten dat de pakkingen van deze functies niet uitdrogen of teveel slijten. Met name duikhorloges hebben zeker na twee jaar een onderhoudsbeurt nodig omdat de afdichtringen poreus geworden kunnen zijn. Aangezien er vele typen horloges en uurwerken zijn die hun eigen onderhoud vragen, kunt u zich voor meer informatie over onderhoud en reparaties het beste wenden tot uw merkdealer. Eventueel kunt u op de website van de betreffende horlogefabrikant de voor u dichtstbijzijnde dealer vinden.

Wat houdt een onderhoudsbeurt in ?

Normaal gesproken wordt bij een onderhoudsbeurt uw uurwerk schoongemaakt en worden tevens alle onderdelen nagekeken, waarbij eventueel versleten of aangetaste onderdelen zullen worden vervangen. De lagers zullen worden voorzien van nieuwe olie en het uurwerk zal na montage worden afgesteld. Ook zullen de kroon, stift en eventuele drukknoppen worden gesteld of vervangen. Feitelijk draagt u na een onderhoudsbeurt een gereviseerd uurwerk.

Onderhoud van quartz horloge

Een quartz horloge heeft in principe weinig onderhoud aan het uurwerk zelf nodig. Quartz horloges zijn doorgaans goed waterdicht en shockproof. Waar u wel op moet letten is dat er niet te lang een lege batterij in het horloge zit. Een lege batterij kan namelijk gaan lekken en de dan vrijkomende zuren kunnen veel, zo niet onherstelbare schade veroorzaken aan de gevoelige electronica. Daarnaast kunt u er beter voor waken dat een quartz horloge niet onnodig wordt blootgesteld aan langdurig fel zonlicht en veel afwisseling van vochtige en droge omstandigheden. Het zonlicht kan de kleuren van het horloge aantasten, vocht in combinatie met temperatuurswisselingen kunnen ook invloed hebben op de verschillende materialen en extra slijtage van de pakkingen veroorzaken.

Speciale duikershorloges

Horloges die voor hobby of (semi-) professioneel duiken worden gebruikt, dienen aan een testnorm van minimaal 15 Atm of hoger te voldoen. Deze horlogekasten zijn zodanig geconstrueerd dat niet alleen een hoge waterdruk kan worden weerstaan, maar ook ernstige temperatuurschommelinge kan worden overleefd. Zo zijn van deze horloges de glazen veel dikker, de kasten veel zwaarder en ook de afdichtingspakkingen veel zwaarder uitgevoerd. Ook moet de achterdeksel minimaal gesloten worden met een schroefsluiting en zal de gelijkzetknop (kroon), waarin zich meerdere afdichtingen bevinden, veel groter zijn en na bedieningsgebruik aan de kast moeten worden vastgeschroefd om extra afsluiting te verkrijgen en het lekkage-risico van stoten te verkleinen. Professionele zorg voor de waterdichtheid van deze horloges is vanzelfsprekend een eerste vereiste. Een jaarlijkse controle is minimaal noodzakelijk, en aangezien het hierbij ook om daadwerkelijke garantie op termijn handelt, zal behandeling door de officiële importeur dienen te geschieden.

Tips!

1. Opwinden met de klok mee

Het is van belang een mechanisch horloge “met de klok mee” op te winden, anders windt uw horloge niet op. Om het mechaniek zo min mogelijk te beschadigen is het aan te bevelen bij het opwinden het horloge van uw pols halen.

2. Rust roest

Voor het behoud van uw mechanische uurwerk is het van belang dat het in beweging is en blijft. Bij langdurige stilstand kan de olie indrogen. Hierdoor kan het horloge onregelmatig gaan lopen en zullen bepaalde onderdelen bovendien extra slijtage krijgen. Wind uw horloge dus regelmatig op. Maar geef de horlogeveer ook de gelegenheid om af te lopen, dus laat het horloge ook niet continue met een volledig opgewonden veer lopen. Bij een automatische uurwerk kunt u daarvoor ook gebruik maken van een zogenaamde watchwinder, maar schaf in dat geval een watchwinder aan die niet continue draait (FOTO). Het kan bovendien geen kwaad bepaalde complicaties met enige regelmaat te gebruiken zoals bijvoorbeeld de chronograaffunctie. Bij een perpetual calender is een watchwinder eigenlijk een must, om te voorkomen dat dag, datum, maand, maandstand, etc. worden ontregeld.

3. Voorkom harde stoten en schokken

Hoewel vele mechanische horloges de kwalificatie “shockproof” meekrijgen, laat dit onverlet dat u er goed aan doet uw horloge zoveel mogelijk te beschermen tegen harde stoten en schokken. Dus dames en heren golfers en tennissers, tijdens het beoefenen van uw edele sport kunt u uw horloge het beste niet om de pols dragen!

4. Stel uw horloges niet bloot aan extreme temperatuurwisselingen

Het is voor de bescherming van uw horloge het beste om grote temperatuurwisselingen te voorkomen. Dit kan invloed hebben op de olie en mogelijk condens (of erger) tot gevolg hebben. Spring bijvoorbeeld niet nadat u uren in de zon hebt liggen bakken zo in het koude water met uw horloge om de pols. En leg ook niet rechtstreeks uw horloge van uw warme pols op de marmeren schoorsteenmantel. En voorkom aanraking met hitte (bijvoorbeeld haarföhns) en heet water. Heet water uit een kraan, bad of sauna kan de kastonderdelen vervormen. Dit tast de afdichtende werking van de pakkingen aan. Bovendien kan het uurwerk beschadigen en de olievoorziening verstoord raken.

5. Houdt uw horloge waterdicht

Tenzij uw horloge waterdicht is, is het van groot belang te voorkomen dat uw horloge met vocht in aanraking komt. Vocht veroorzaakt roest en als u dat niet voorkomt of (zeer) tijdig laat herstellen is dat voor uw horloges catastrofaal. Hoedt u met name voor zeewater….

6. Voorkom contact met chemicaliën

Laat uw horloge niet in aanraking komen met chemicaliën, zoals kwik, chloor, parfum, alcohol, haarlak, etc. Deze kunnen de kleur van de kast en van metalen en leren banden veranderen. Kwik tast bijvoorbeeld goud aan en veroorzaakt grijze vlekken op de goudlaag van horlogekast en band.

7. Bewaar uw horloge veilig

Bewaar uw horloge(s) op een veilige, droge en stofvrije omgeving zonder direct (zon)licht.

8. Controleer het glas van uw horloge

Controleer bij tijd en wijle het glas van uw horloge. In geval van beschadiging (bijvoorbeeld diepe krassen of breuken) kan stof en vocht binnendringen in uw horloge met alle gevolgen van dien. Bovendien kunnen glassplinters, ook hele kleine, schade aanbrengen aan wijzers en wijzerplaat en zelfs aan het uurwerk.

9. Controleer de horlogeband

Voorkom dat u door een kapotte of versleten horlogeband uw horloge verliest. Controleer daarom eveneens bij tijd en wijle of de pennen waarmee de horlogeband vastzit niet verbogen, versleten of aangetast is. Zeker lederen banden zijn vatbaar voor aantasting door (transpiratie)vocht en vuil.

10. Geen zelfreparatie